มะเร็งปอด พบได้บ่อยมากขึ้นในปัจจุบัน โดยเฉพาะช่วงที่มี PM 2.5 ผลชิ้นเนื่อของมะเร็งปอดพบได้หลายชนิด 1. มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวไม่เล็ก 2. มะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวเล็ก (Small cell lung cancer) สัมพันธ์กับการสูบบุหรี่จัด สูบมานานหลายสิบปี พบได้ประมาณร้อยละ 10 พยากรณ์โรคแย่ วันนี้จะมาพูดเรื่องมะเร็งปอดชนิดเซลล์ตัวไม่เล็ก (Non small cell lung cancer) ชนิด Adenocarcinoma เนื่องจากพบได้บ่อย ปัจจุบันการรักษามีความก้าวหน้ามาก มียาพุ่งเป้าหลายชนิดขึ้นกับยีนส์กลายพันธุ์ที่ตรวจพบ โดยมีถึง 9 ตัว ดังนี้ 1. EGFR mutation พบได้บ่อยในคนเอเชีย รวมทั้งไทย พบได้ประมาณร้อยละ 50-60 ยาที่ใช้รักษามีหลาย generation โดย Erlotinib เป็นยาที่เบิกจ่ายได้ทุกสิทธิ์ เป็นกลุ่ม first generation นอกจากนี้ยังมี Osimertinib เป็น third generation สามารถใช้ได้ทั้งยาขนานแรก และยาขนานที่สอง แต่เบิกจ่ายได้แค่สิทธิ์ข้าราชการ 2. ALK fusion มักพบในผู้ชาย อายุน้อยวัยกลางคน พยากรณ์โรคดีมาก ผู้ป่วยบางคนสามารถอยู่ได้ 3 ปีขึ้นไป ยาที่มี อาทิ Ceritinib, Crizotinib, Alectinib, Brigatinib และ lorlatinib ในปัจจุบันยายังมีราคาค่อนข้างสูง เบิกจ่ายได้แค่ ​Ceritinib and brigatinib ในสิทธิ์ข้าราชการ 3. ROS-1 fusion พบได้ประมาณร้อยละ 2-5 ยาที่ใช้รักษาอาทิ crizotinib, entrectinib เบิกจ่ายได้เฉพาะสิทธิ์ข้าราชการ 4. RET fusion gene ยา selpercatinib เบิกจ่ายไม่ได้ทุกสิทธิ์ 5. NTRX ยา entrectinib, Larotrectinib เบิกจ่ายไม่ได้ทุกสิทธิ์ 6. RAS mutation (KRAS G12C mutation) ยาเบิกจ่ายไม่ได้ทุกสิทธิ์ ยาที่ใช้คือ Sotorasib 7. BRAF mutation (V600E) ยาที่ใช้ เช่น dabrafenib tremectinib เบิกจ่ายได้ในสิทธิ์ข้าราชการ 8. HER-2 mutation พบได้ประมาณร้อยละ 2-4 ยาที่ใช้คือ T-dxd or T-DM1 (สำรองเงินจ่ายเบิกคืนต้นสังกัดในสิทธิ์ข้าราชการ) 9. MET exon 14 skipping ยาที่ใช้ เช่น Tepotinib, Capmatinib เบิกจ่ายไม่ได้ทุกสิทธิ์ มะเร็งปอดไม่ค่อยมีอาการ ถ้ามีอาการมักจะระยะท้าย ๆ พบว่าผู้ป่วยกว่าร้อยละ 50 วินิจฉัยก็ระยะลุกลาม หรือ ระยะ 4 แล้ว อยากฝากให้ตรวจเชคร่างกาย หลักเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง เช่น ส บุหรี่ไฟฟ้า เป็นต้น และฝากถึงรัฐบาลในการแก้ปัญหา PM 2.5 ด้วยครับ