Testere ailesi ayrı bir âlem. İşte Japonya klanından bir örnek: maebiki-nokogiri. 📺 Ahşabı dikey olarak kesebilen ve tek kişi tarafından kullanılan bir testere çeşidi. Kereste fabrikalarının yaygınlaşmasından önce bu testereler "kobiki-shokunin" denilen keresteci zanaatkârlar tarafından yaygın olarak kullanılıyordu. Sanayi öncesi Japonya’sında kobiki-shokuninler, marangoz ve doğramacıların ihtiyaç duydukları keresteyi sağlamak amacıyla tomrukları boydan boya biçen ustalardı. Bir ağacın parçalara ayrılması, bütün gün sürebilen son derece ağır ve zahmetli bir işti. Avrupa’da tomruklar genellikle iki kişinin kullandığı ve “çukur testeresi” (pit saw) olarak bilinen büyük testerelerle biçilirken, Japonya’da bu iş için tek kişinin kullanabileceği bir testere tasarımıyla çözülmüştü. Kobiki nokogiri veya maebiki nokogiri olarak adlandırılan testereler, diğer testerelere kıyasla olağanüstü geniş ağızlıydı. Tasarımları sayesinde çok uzun kesimlerde doğrultularını koruyabiliyor ve zanaatkâlara daha dengeli çalışma imkânı sunuyorlardı. Maebiki nokogirinin görünümü oldukça sadedir. Hatta dövme işlemi sırasında oluşan çekiç izlerinin bir kısmı hâlâ bıçak yüzeyinde görülebilir. Testere ağzı, ahşap içinde sıkışmayı önlemek amacıyla sırt kısmına doğru incelir. Bu konik yapı, tamamen el dövmesiyle elde edilir ve son derece emek isteyen yoğun bir üretim süreci gerektirir. Ne yazık ki teknolojik gelişmelerle birlikte maebiki nokogiriler zamanla kullanım dışı kalmış ve bugün neredeyse tamamen ortadan kaybolmuştur. Günümüz Japonya'sında "temagori nokogiri" adı verilen, kobiki testerelerine benzeyen ancak daha dar ve daha az dengeli olan türlere rastlamak mümkündür. Bunlar da daha çok ağaç kesimi ve kalın dalların budanması için kullanılmaktadır. 🪚

“Belki sevgisiz ağaç kesilebilir, tuğla örülebilir, demir dövülebilir; ama insanlara karşı sevgisiz davranılamaz.” Tolstoy Emek ve sevgi dolu haftalar.⚒️

Bir şeyi ölçebiliyor ve rakamlarla ifade edebiliyorsanız, onun hakkında kesin şeyler biliyorsunuz demektir. 📐 📏

Karagöz dergisinde yayımlanmış 2. Abdülhamid'i hicveden bir karikatür. ⬇️ - Bu sanatı pek severim... Bir türlü vazgeçemiyorum... Bilsen Karagöz Ağa otuz senedir neler oydum. - Oo.. Söylemesen de biliyorum. Hep o merak ile değil mi ki cümlemizi bıçkı talaşına benzettin. Bıçkı talaşı. 🪓

Sanatın aletleri ⬇️ İlginç bir heykel çalışması: Stiletto çekiç, 2013 ⚒️ Nevin Aladağ Başı broz, sapı ceviz ağacı.

İş güvenliği sıfır. Ama ortam şahane. 📺 Yeni nesil taşçılar, influencer zanaatkârlar mı geliyor acaba? Neden olmasın. 🔨 Kaynak hesap: instagram.com/natalie.gee_

Demire kadın eli değince böyle oluyor. Çelik örgü 📷 Hollandalı demirci Annie Jansen-Thielen'in bir eseri.⚒️ Zanaatkârların koruyucusu demirci tanrı Hephaistos'un ustaları kadınlardı. Nasıl mı? Söylenceye göre Hera onu doğurmuş ve ardından çirkin bulduğu için Olympos’tan aşağı atmıştı. Çocuğu deniz perileri kurtardı; deniz tanrısı Nereus’un kızları onu dokuz yıl boyunca büyütüp eğittiler. Demircilik sanatı da dâhil olmak üzere pek çok şeyi ona öğrettiler. Hephaistos, ateşin yüce tanrısı olmadan önce kadın demircilerin çırağı olmuştu. Hephaistos'un demirhanesi Etna dağının altındaydı ve o yalnızca demir ve bakırla değil, mücevherlerle de çalışmıştı; yani aynı zamanda bir kuyumcuydu. Demircilikle ilgili bu ilginç anne–oğul ilişkisi, bazı Avrupa deyim ve atasözlerinde de yankısını bulur. Bunlar, demirciliğin insan yaşamı ve toplumsal gelişim üzerindeki derin etkisini gösterir. İşte Almancada hâlâ kullanılan bir söz: “Jeder ist seines Glückes Schmied.” Yani; "Herkes kendi talihinin demircisidir."

Yakın bir tarihe kadar geleneksel metotlarla ağaç tornacılığı yapan ustalara “harat” ya da “çıkrıkçı” denirdi. Bir harat, bütün üretimlerini insan gücü, el becerisi ve ustalıkla gerçekleştirirdi. Çalışırken yerde kurulu basit bir düzenek kullanır, minder üzerine oturarak harat tezgâhını işlerdi. İşte yakın coğrafyalardan birinde mesleğini yaşatan bir usta. 📺

Timurlu dönemi şairlerinden Molla Cami tarafından 1481 yılında mesnevi formunda kaleme alınan "Tuhfat al-Ahrar" adlı eserin bir nüshasında yer alan bu minyatür, hem anlatımı hem de sembolik diliyle oldukça dikkat çekici. 🎨 Sol alt köşede, omzuna dayadığı beliyle düşünceli biçimde yukarı bakan bilge bir bahçıvan görülüyor. Bakışları, ağacın tepesinde oturan adama yönelmiş. Ağacın tepesinde ise elindeki testereyle bindiği dalı kesen ahmak bir adam. Sahnenin hemen yanında, köşkün cihannümasında ve alt kattaki kapı aralığında meraklı kadınlar olup biteni dikkatle izliyor. Minyatür, bugün hâlâ kullandığımız “bindiği dalı kesmek” deyiminin en eski ve en etkileyici görsel anlatımlarından biri sayılabilir. Kişinin, kendisine fayda sağlayan şeyi farkında olmadan zarara uğratması; kendi eliyle kendini çıkmaza sürüklemesi gerçeği çarpıcı bir sahneyle anlatılmış. 🪚

Japon estetiğinin sadelikten gelen gücü aletlerin şeklinde de kendini gösteriyor. Wabi-sabi... Japon kılıç ustasının örsü ve çekici.📷 ⚒️

1959 yılında Kanada'da çekilmiş "The Chairmaker and the Boys" adlı filmden kesit.📺 Film, bir çocuğun gözünden ahşap sandalye yapımını ayrıntılı biçimde anlatırken, kırsal zanaat kültürünü de etkileyici bir şekilde yansıtmaktadır. El aletleriyle yapılan ağaç işçiliği, torna kullanımı, ahşap parçaların buharla bükülmesi ve geleneksel atölye teknikleri filmde önemli bir yer tutar. Aynı zamanda film, dede-torun ilişkisini usta-çırak bağı üzerinden ele alarak sıcak ve samimi detaylara yer vermektedir. "Büyükbabam bir zanaatkarın sevgisi ve becerisiyle çalışıyor. Sandalyeleri yaparken her şey neredeyse kendiliğinden oluşmuş gibi birbirine uyuyor, kenetleniyor. Deneyimim sayesinde öğrendiğim becerilerden biri de sandalyenin ahşabının nasıl hazırlanacağı. Huş ağacı direkleri olduğu gibi bırakılıyor, ancak akçaağaç dalları iyice kurutuluyor. Kuru dallar nemli direklere çakılıyor, ardından direk kurudukça büzülüp dalın etrafında sıklaşıyor ve bağlantı bir ağaçta büyüyen dallar gibi sapasağlam oluyor." ⚒️

İyi haftalar. ⚒️

18. yüzyılın ünlü Fransız mimar ve marangozu André Jacob Roubo'nun ansiklopedik eseri "L'Art du Menuisier", yani Marangozluk Sanatı'ndan bir sayfa. ⬇️ İnce marangozlar ve mobilya ustaları için mengene, sıkıştırma aleti ve penseleri gösteren gravür🎨 1769–1775 yılları arasında yayımlanan bu eser, marangozluk ve mobilya yapımı sanatının temel kaynak kitaplarından biri kabul edilmektedir. Fig. 1, Büyük Tezgâh Mengenesi Fig. 2, yandan görünümü Fig. 3, Uzun İnce Pense Fig. 5, Büyük Vidalı Tezgâh Mengenesi Fig. 4, yandan görünümü Fig. 6, Mengene Çenesi Takviyeleri Fig. 9, Küçük Masa Mengenesi Fig. 10, Mengene Anahtarı - Sıkma Kolu Fig. 11, Vidalı Hassas Pense Fig. 14, yandan görünümü Fig. 12, İnce Uçlu Pense Fig. 13, Çentikli Pense - Sökme Aleti

Fabrika işçisi, 1899 🎨 Pieter de Josselin de Jong

Bakalit gövdeli, 5 metre uzunluğunda, yaklaşık 1950 yılı üretimi bir şerit metre; ama kullanım alanı çok farklı. Bu, Avrupa'da hayvancılıkta kullanılan bir büyükbaş ölçüm mezurası. 📏 Vücut çevresi uzunluğunun ölçülmesi üzerinden bir sığırın canlı veya kesim ağırlığı hesaplanabilmekteydi.

İlginç bir koleksiyon. 📼

Bir zamanlar Anadolu'da zorluklarla dolu bir hayat. Usta belgeselci Suha Arın’ın 1979 yılında çektiği "Tahtacı Fatma" filminden bir kesit. 📺 Tahtacı Türkmenlerinden küçük bir kız çocuğu olan Fatma’nın günlük yaşamına odaklanan belgeselde, Toroslar’da ormancılıkla geçimini sağlayan yarı göçebe Yörük ailelerin sosyal yaşamı, ekonomik güçlükleri ve çocukların daha küçük yaşlarda üstlenmek zorunda kaldıkları ağır sorumluluklar, çarpıcı görüntüler eşliğinde izleyiciye aktarılıyor. 🪓 Anadolu’nun yakın geçmişine tanıklık eden ve unutulmaya yüz tutmuş bir yaşam kültürünü belgeleyen belgeselin tamamını izlemek isteyenler için ⬇️ youtu.be/D62eCwcSIIU?si=nQhe…

Günün karesi. ⬇️ Antepli demirciler, 1989 📷 Erdal Yazıcı ⚒️

Bunları biliyor muydunuz? İngiliz siyasetçi Churchill'in en büyük tutkularından biri tuğla örmekti. O bu işi zihinsel rahatlama sağlamak amacıyla yapıyordu.📺 "Depresyon hareket eden bir hedefi vuramaz. Zihin tek başına çözemediğinde bedeni oyuna dahil et. Önce eylem gelir..." 🧱 🧱 🧱