Jornalista, Occitanista e Independentista catalan. Redactor de las revistas digitalas occitanas Sapiéncia, Medievalòc, Jornalet, e Diunegre. http://sapiencia.e
L’ARRIBADA DE L’ESTAMPARIÁ EN OCCITÀNIA (1475) Christian Andreu.- En 1450, Johannes Gutenberg descobriguèt una nòva tecnologia; cossí utilizar los caractèrs mobiles en una estampariá a Mainz. Çò qu’aviá descobèrt cambiariá per totjorn shorturl.at/zuEaZ
CRONIQUES DERA VIDA VEGETAU (II): ETH CIMENT BIOLOGIC Hè apuprètz 400 milions d’annades, eth paisatge terrèstre semblaue estranh e fòrça baish. Es plantes ja auien gessut en dehòra dera aigua mès encara demorauen orizontaus. shorturl.at/gd4kf
L’AFAR CATALAN CAM.- La frontièra septentrionala del Comtat de Barcelona (uèi Catalonha) foguèt confirmada a travèrs d’un acòrdi tre la corona de França e la d’Aragon en 1258. Segon aquel tractat ambedos monarca renonciavan a divèrses territòris shorturl.at/ZTnhX
LA MAR E SA COLOR Que disen los cercaires que la color de la mar ei en tot cambiar. Qué vad de mei en mei verda. Se ei atau, que’ns cau demandar e perqué ? Segon mei d’un estudi, aquò qu’auré coma causa la creishença deu fitoplancton de la planeta, shorturl.at/M6jva
PODCAST EN OCCITAN. LA BATALHA DE MURÈTH (1213) Mai de set sègles aprés, una de las batalhas pus importantas de l'Euròpa meridionala e occidentala medievalas, la batalha de Murèth (1213) es encara un mistèri. La diferéncia entre d'escòlas shorturl.at/HtQTh
L’IA POIRIÁ LÈU TUAR LOS NUMERICS FACHES PER D’UMANS Se ditz de l’IA que farà créisser la productivitat, que metrà fin a cèrts emplecs, que poirà cambiar l’economia. Mas se ditz pas gaire que l’IA poiriá tanben tuar la produccion umana sus Internet, shorturl.at/VlzTU
HOR-AHA, L’ÒME QUE BASTIGUÈT EGIPTE Pendent la fin del quatren millenari abans la nòstra era, lo flume Nil foguèt testimòni del primièr estat centralizat de la planeta. Pendent de sègles, lo territòri foguèt devesit entre lo Naut Egipte, shorturl.at/B0IuT
LAS NAVAS DE TOLOSA (1212) Francesc Sangar.- Pendent l’Edat Mejana, crestians e musulmans convisquèron a la Peninsula Iberica. En qualques periòdes visquèron amb un bona relacion, mas en autras epòcas mantenguèron d’afrontaments shorturl.at/8Vf0L
L’EBOLA EN CONGO La santat publica es, uèi lo jorn, en risc, pr’amor d’una crisi complèxa e dangierosa, benlèu la pus dangierosa dempuèi la pandemia de la COVID 19. En Congo i a l’epicentre de l’espandiment del virus Ebola que ja provoquèt l’alarma shorturl.at/kAe0K
L’ÒME QU’EMPRESONÈT RICARD CÒR DE LEON Christian Andreu.- Maugrat que cèrta istoriografia encara considèra que foguèt Enric VI, emperaire del Sant Empèri Roman Germanic (1165-1197) lo colpable de l’empresonament pendent prèp de dos ans shorturl.at/v98nw
UN MON JA PERDUT (I) Era vida neishec ena Tèrra ara hè 3,8 miliards d’annades. Es prumèrs organismes viui sigueren plan simples e demorauen enes oceans. Sonque dempús sigueren colonizadi es continents. Mès tard encara era vida tanben conquistèc es cèus. shorturl.at/6pw8m
LOS GRANDS EMPÈRIS AFRICANS (VI) Se disem qu’en còr african i aguèt totjorn un país crestian que demorèt aital pendent mai de 2.000 ans benlèu diram qu’aquò es pas possible. Mas foguèt real, tanben pendent l’edat mejana. Lor sobeiran èra nomenat shorturl.at/JIEs0