Τον Οκτώβριο του 2025, η Τουρκία ανακοίνωσε την αγορά 12 μεταγωγικών C-130J που αποσύρονταν από τη RAF, έναντι συνολικού ποσού 550 εκ. λιρών (περίπου 630 εκ. ευρώ) που περιλαμβάνει και βαριά συντήρηση-αναβάθμιση των αεροσκαφών. Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη είχαν προσφερθεί και στην Ελλάδα, αλλά απορρίφθηκαν ως καταπονημένα.
Χθες, άρθρο του
@NedosVassilis στην Καθημερινή ανέφερε ότι η αρμόδια επιτροπή της Βουλής θα ενημερωθεί την Τετάρτη 10 Ιουνίου για την αγορά τριών μεταγωγικών C-390 έναντι 600 εκ. ευρώ. Δηλαδή, στην τιμή που η Τουρκία αγόρασε 12 C-130J, η Ελλάδα θα αγοράσει 3 (ολογράφως: τρία) C-390. Παρ' ότι τα C-130J της RAF ήταν μεταχειρισμένα (αλλά με τη συντήρηση να περιλαμβάνεται στην τιμή), απαιτούνται κάποιες εξηγήσεις.
Ξεκαθαρίζουμε ότι κατ' αρχήν δεν έχουμε καμία ένσταση για την επιλογή του C-390 ως αεροσκάφους. Αντιθέτως, το Φεβρουάριο του 2025 αναφερθήκαμε στις πτήσεις αξιολόγησής του από την ΑΒ Ελευσίνας στις οποίες τα στελέχη της ΠΑ αποκόμισαν θετικές εντυπώσεις (
x.com/e_amyna/status/1892640…), υπαινιχθήκαμε ότι "θα απασχολήσει" την ΔΑΥ (
x.com/e_amyna/status/1928887…) επανειλημμένα αναφερθήκαμε στις εξαγωγικές του επιτυχίες (Ολλανδία, Σουηδία, Λιθουανία, Σλοβακία κ.ά.) και τον Αύγουστο του 2025 δημοσιεύσαμε προτροπή για την προμήθειά του (
x.com/e_amyna/status/1951310…).
Ανάλογες προτροπές έχουμε κάνει και για την απόκτηση C-130J από την ΠΑ (
x.com/e_amyna/status/1687390…), με έμφαση στις κατά καιρούς προσφορές μεταχειρισμένων αεροσκαφών για ταχεία κάλυψη των αναγκών, είτε από τις ΗΠΑ (
x.com/e_amyna/status/1686670…) είτε από άλλες πηγές (
x.com/e_amyna/status/1633055…). Γενικά, η ανάγκη ενίσχυσης του στόλου μεταγωγικών της ΠΑ δεν προσφέρεται για οπαδισμό: όπως έχουμε ξαναγράψει, συγκριτικά πλεονεκτήματα έχουν τόσο το C-130J (ομοιοτυπία κινητήρων με τα C-27, στιβαρότητα για χρήση σε πρόχειρους διαδρόμους, παραγωγή 30% ατράκτου στην ΕΑΒ) όσο και το C-390 (καλύτερες επιδόσεις, φθηνότερη συντήρηση λόγω ομοιοτυπίας κινητήρων με πολιτικά αεροσκάφη Airbus, δυνατότητα μετατροπής σε ιπτάμενο τάνκερ) (
x.com/e_amyna/status/2001199…).
Η σύγκριση πρέπει φυσικά να περιλαμβάνει και την τιμή αγοράς: π.χ. η Ν. Ζηλανδία το 2024 παρέλαβε 5 καινούρια C-130J με πλήρες πακέτο ανταλλακτικών, υποστήριξης κλπ. έναντι συνολικού ποσού 1,521 δις δολλαρίων Ν. Ζηλανδίας (
defence.govt.nz/news/first-o…) δηλαδή περίπου 765 εκ. ευρώ συνολικά ή 153 εκ. ευρώ ανά αεροσκάφος. Αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το μοναδιαίο κόστος του C-390 είναι υψηλότερο από του C-130J: πιθανώς σημαίνει ότι το μοναδιαίο κόστος μειώνεται όσο αυξάνονται οι μονάδες. Ή ίσως σημαίνει κάτι άλλο - αν δεν συγκρίνουμε προσφορές σε ίση βάση, δεν θα μάθουμε.
Για τους λόγους αυτούς έχουμε τονίσει ότι η προμήθεια νέου μεταγωγικού για την ΠΑ, αν πράγματι απαιτείται, θα πρέπει να γίνει με διαγωνισμό που θα αφορά το σύνολο των αναγκών (τουλάχιστον 6-8 αεροσκάφη) ώστε να επιτευχθούν οι βέλτιστοι όροι (
x.com/e_amyna/status/2055650…), και ότι οι αποσπασματικές αγορές μικρών ποσοτήτων με απευθείας αναθέσεις εξυπηρετούν αυτούς που θέλουν να "βάλουν πόδι" στην αγορά (
x.com/e_amyna/status/2001291…), αλλά όχι τα συμφέροντα της ΠΑ. Μάλιστα το τελευταίο είχε γραφεί με αφορμή (τότε) πληροφορίες για προμήθεια τριών C-130J, και όχι C-390.
Επείγουσα ανάγκη που να αποκλείει την προκήρυξη διαγωνισμού δεν υπάρχει πια, καθώς η αποκατάσταση των ποσοστών διαθεσιμότητας του υπάρχοντος στόλου μεταγωγικών C-130/C-27 δίνει ένα περιθώριο χρόνου. Άλλωστε, στο πλαίσιο ενός διαγωνισμού μπορεί να αξιολογηθεί και η δυνατότητα κάθε κατασκευαστή να προσφέρει άμεσα διαθέσιμα αεροσκάφη, όπως λέγεται ότι συμβαίνει στην περίπτωση του C-390.
Τέλος, ανεξάρτητα από τον ενθουσιασμό που προκαλεί κάθε σύστημα "του κουτιού", να τονίσουμε ότι τα μεταγωγικά αεροσκάφη ή ελικόπτερα δεν απαιτείται να βρίσκονται "στην αιχμή" της κατηγορίας τους για να εξασφαλίζουν μαχητική υπεροχή έναντι του αντιπάλου (όπως ισχύει π.χ. για τα μαχητικά αεροσκάφη), αλλά απλώς να εξυπηρετούν τις επιχειρησιακές ανάγκες από πλευράς ικανοτήτων, διαθεσιμότητας ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟΥ. Το απόλυτο παράδειγμα προς αποφυγή είναι η προμήθεια των 20 ελικοπτέρων "αιχμής" ΝΗ-90 με τραγικές διαθεσιμότητες, έναντι αρχικής εκπεφρασμένης ανάγκης της ΑΣ για 72 μεταφορικά ελικόπτερα, που ουδέποτε καλύφθηκε...
Συμπέρασμα: Αν δεν μπορούμε να καλύψουμε οικονομικά τις ανάγκες μας με μεταχειρισμένα αεροσκάφη όπως οι Τούρκοι, τουλάχιστον ας προκηρυχθεί εξ αρχής διαγωνισμός για το σύνολο των απαιτούμενων νέων μεταγωγικών αεροσκαφών, ώστε να επιτευχθούν οι καλύτεροι όροι. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την αποσπασματική διαδικασία που ακολουθείται.
(photo credits: RAF, Marcos Corrêa/PR)