— ĐỜI THẬT CRYPTO VIỆT NAM – TỪ ZERO ĐẾN TOP THẾ GIỚI
[1.] Phần trước 2013: Thực tế là gần như không tồn tại
Bitcoin ra đời năm 2009, Pizza Day 2010 với 10.000 BTC mua 2 cái pizza, nhưng ở Việt Nam chẳng có giao dịch nào đáng kể. Internet lúc đó còn 3G chập chờn, Facebook mới hot. Chỉ vài dev tech hoặc người nước ngoài sống ở Sài Gòn/Hà Nội lén lút đọc
BitcoinTalk.org.
Họ chỉ bàn lý thuyết suông, không ai dám trade vì không biết mua bán VND đổi BTC thế nào, không có ví local, không có P2P, không có ai bán.
Giá BTC 2011–2012 chỉ vài USD nên chẳng ai quan tâm.
Crypto lúc đó ở VN chỉ là “chuyện viễn tưởng của Tây”.
[2.] Giai đoạn 2013 – 2015: Thời kỳ hoang dã, mua BTC kiểu gặp mặt trực tiếp
Tháng 12/2013: Website
BitcoinVietnam.com.vn ra đời – đây là mốc lịch sử đầu tiên, do Nguyễn Trần Bảo Phương Dominik Weil Aleksander Winter Phil Trinh lập.
Tháng 3/2014: Chính thức mở dịch vụ môi giới BTC bằng VND (chuyển khoản ngân hàng tiền mặt).
Tháng 7/2014: VBTC (liên doanh với Bit2C Israel) ra mắt ngày 9/7/2014 tại TP.HCM – sàn order-book đầu tiên của VN.
Cách mua thực tế: P2P thủ công chiếm 90%. Post lên group Facebook hoặc diễn đàn nhỏ, hẹn cà phê, chuyển khoản Vietcombank/BIDV, nhận BTC qua địa chỉ wallet.
Giao dịch lớn (trên 100 triệu VND) thì mang tiền mặt thật, có khi vali tiền.
“Đại lý” đầu tiên như muabitcoin: giá mua vào ~14 triệu VND/BTC, bán ra ~17 triệu (tháng 12/2013).
Giá BTC lúc đó:
2013 từ ~13 USD → peak 1.163 USD (tháng 11) → cuối năm ~700–805 USD.
2014 rớt mạnh xuống ~300–496 USD.
2015 dao động 172–465 USD.
Mua 0.5 BTC đã thấy “lớn”, nhiều người mua 0.1 BTC là bàn tán xôn xao.
Cộng đồng: Chỉ vài trăm người. Group Facebook nhỏ xíu (<1.000 mem), Bitcoin Vietnam forum.
Chưa có KOL, chưa có YouTube.
[3.] Giai đoạn 2016 – 2018: FOMO điên cuồng đào coin scam bùng nổ
Không khí: BTC từ ~966 USD (đầu 2017) vọt lên gần 20.000 USD cuối năm.
Mọi người share screenshot “lãi 10x trong 3 tháng”. Group nổ tung.
Nhiều người bỏ việc, vay ngân hàng, bán xe máy, all-in.
Cảm giác: “Crypto là cách thoát nghèo nhanh nhất”.
Trend đặc trưng VN:
Remitano bùng nổ (ra mắt ~2015–2016) – P2P escrow VND an toàn → trở thành “ngân hàng crypto” của dân thường. Chỉ cần chuyển khoản ngân hàng là trade được.
Phong trào đào coin (mining farm) điên rồ nhất:
2017–2018, giá BTC & ETH tăng mạnh → mọi người mua GPU (RX 580, GTX 1070, sau RTX) và ASIC Antminer S9/E3 ào ạt.
Lập trại ở Bình Dương, Đồng Nai, Long An (điện rẻ). Nhà dân, gara, sân thượng, kho trống biến thành mỏ đào. Tiếng quạt ầm ĩ như máy bay, nhà nóng như lò, điện thoại cúp vì quá tải lưới. Có người thuê cả kho, lắp hàng trăm card, lãi 50–100 triệu VND/tháng (đầu 2018).
Hậu quả: Nhiều farm lỗ nặng khi bear market 2018 difficulty tăng. Đến The Merge ETH 9/2022 thì bán tháo GPU giá bèo.
Scam “dày đặc” – Pincoin & iFan (2018)
Công ty Modern Tech (trụ sở 68 Nguyễn Huệ, Q1, TP.HCM).
Tổ chức event hoành tráng, hứa lãi 48%/tháng, hoàn vốn tối đa 4 tháng.
Lừa >32.000 nạn nhân, huy động 660 triệu USD (~15.000 tỷ VND) qua 2 đồng Pincoin & iFan (Ponzi scheme).
Nạn nhân kéo đến công ty biểu tình, cầm biểu ngữ đòi tiền. Nhiều người mất trắng, tán gia bại sản. Đây là vụ scam crypto lớn nhất lịch sử VN lúc bấy giờ.
Cùng thời: OneCoin, Bitconnect cũng lan mạnh ở tỉnh lẻ.
Cộng đồng & KOL thời kỳ này:
Saigon Tradercoin (group Facebook lớn nhất ~2017, gần 21k mem).
Hoàng Minh Thiện: KOL đời đầu, admin group, phân tích chart cảnh báo rủi ro.
Coin68 (sau này thành Kyros Ventures): Trang tin cộng đồng, Thuật Nguyễn và Jenny Nguyễn dẫn dắt narrative rất mạnh.
Nhiều trader ẩn danh trên Facebook/Twitter share chart, hô hào ICO.
[4.] Giai đoạn 2019 – 2020: Chuyển tiếp, ít drama hơn
Bear market, farm đào chết dần.
Cộng đồng nhỏ lại nhưng chuyên nghiệp hơn.
Remitano vẫn thống trị P2P.
[5.] 2021 – 2022: Axie Infinity & GameFi – “cứu đời” rồi “đánh gục”
Axie bùng nổ: Hàng nghìn người ở Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ… bỏ ruộng, lái xe ôm, mở quán net chơi full-time.
Kiếm 1.000–2.000 USD/tháng (lương tối thiểu lúc đó ~150 USD).
Cả làng chơi, bán “con thú” NFT.
Hơn 600 dự án GameFi mọc lên → hầu hết rug-pull (Crypto Bike, Move-to-Earn fake…).
Nhiều người miền Tây mất trắng.
Ronin hack 29/3/2022: 625 triệu USD bay màu.
Dân chơi Axie khóc ròng trên group.
Sky Mavis phục hồi nhưng nhiều người vẫn nhớ mãi.
[6.] Giai đoạn 2023 – 4/2026: Từ retail hoang dã sang chính quy
Adoption bùng nổ: 17–21 triệu người (~18–21% dân số).
Chainalysis xếp VN top 4 thế giới (2025).
Volume on-chain 220–230 tỷ USD/năm.
2025–2026: Luật Công nghệ số Nghị quyết 05 → sàn onshore thí điểm (vốn tối thiểu 10.000 tỷ VND).
Dòng tiền bắt đầu quay về.
Đây là đời thật 100% những gì dân crypto VN hay kể lại trong group:
“Hồi 2017 tao FOMO mua ICO…”
“Tao lập farm 20 card, điện cúp cả xóm…”
“Pincoin làm tao mất 500 triệu…”
“Axie cứu tao khỏi thất nghiệp COVID…”
Crypto Việt Nam không phải câu chuyện cổ tích, mà là hành trình đầy mồ hôi, nước mắt, tiếng cười và cả những bài học đắt giá.
Từ vali tiền mặt đến sàn chính quy chúng ta đã đi một chặng đường dài. Và câu chuyện vẫn đang tiếp diễn.
Bạn đã sẵn sàng cho chương tiếp theo chưa?
miacrypto | thinker • signal • news
@miacryptowriter • @miacryptosig • @miacryptodaily