KİRA TESPİT DAVASINDA RAPOR HAZIRLANMASI İLE İLGİLİ GÜNCEL KARAR
BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ
2024/4143 ESAS
2026/847 KARAR
11.05.2026
18/11/1964 gün ve 2/4 sayılı Y.I.B.K. ve yerlesik Yargıtay uygulamalarına göre “hak ve nesafet” ilkesi uyarınca kira bedelinin tespitinde öncelikle tarafların tüm delilleri varsa emsal kira sözleşmeleri aslı veya onaylı örnekleri dosyaya alınmalı, kiralananın niteliklerine göre üç kisilik (insaat-mimar, mülk bilirkisileri) bilirkisi kurulu olusturularak bilirkisi marifetiyle kiralanan tasınmaz ve taraf emsalleri tek tek görülüp incelenmeli, res'en de emsal araştırılmalı, bilirkişilerce gerekli ölçüm ve inceleme yapılıp böylece elde edilen veriler somutlaştırılarak, dava konusu yer ile ayrı ayrı (konumu, çevresi, niteligi, kullanım sekli, kira baslangıç tarihi, kira süreleri vb.) kira parasına etki eden tüm nitelikleri karşılaştırılmalı, emsal kira bedellerinin niçin uygun emsal olup olmadığı somut gerekçelerle açıklanmalı, dava konusu tasınmazın yeniden kiraya verilmesi (boş olarak) halinde getirebilecegi kira parası belirlenmeli, hakimce bu kira parası dikkate alınmak suretiyle hak ve nesafete; özellikle tarafların kira sözlesmesinden bekledikleri amaçlarına uygun makul bir kira parasına hükmedilmelidir. Bunun için, dava konusu yerin serbest kosullarda yeniden boş olarak kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası bilirkisilerce usulünce saptanmalı, bilirkisi raporu mahkemece somut gerekçeler ısığında res’en degerlendirilmeli, buna göre hak ve nesafete uygun kira parası hakim tarafından saptanmalıdır.
Bilirkisilerce bu belirleme yapılırken benzer yerlerin kira sözlesmeleri incelenmeli (re'sen emsal arastırması yapmak ya da taraflardan emsal göstermeleri istenmek suretiyle) dava konusu yerle ayrı ayrı karşılastırılarak kira parasına etki eden hususlar üzerinde durulmalıdır.
Kira tespiti davalarında taraflara var ise emsal kira sözlesmelerini sunmak üzere süre verilmeli, ancak taraf emsalleri ile yetinilmeyip resen emsaller araştırılmalıdır. Öte yandan taraflarca emsal sunulmasa veya resen emsal tespit edilemese dahi bilirkisilerin bilirkişilik görevi nedeni ile baska dosyalardan bildikleri emsallerin resen emsal olarak degerlendirmeleri, ayrıca çevrede rayiç kiraların ne olduğu konusunda emsal arastırması yaparak tasınmazın yeni kira döneminde bos olarak kiraya verilmesi halinde getirebilecegi kira gelirinin ne oldugunun gerçeğe en yakın bir sekilde belirlenmesi, bilirkişi raporunda incelenen taraf veya resen emsallerin nitelikleri, dava konusu tasınmaza göre kıyaslanarak belirlenen miktara ne sekilde ulasıldıgının açık bir sekilde gösterilmesi gerekir.
…
Yerel mahkemece keşif - bilirkişi incelemesi yapılmış olmakla, bilirkişi heyeti raporunda dava konusu tasınmazın aylık kira bedelinin 10.500.00 TL., olacağı sonuç ve kanaatine varıldıgı, yerel mahkemece bu bedel üzerinden hak ve nesafet indirimi yapılarak aylık kira bedelinin 10.000,00 TL olarak tespitine karar verildigi görülmektedir.
Yerel mahkemece her ne kadar mahallinde uzman bilirkişiler katılımı ile keşif yapılarak bilirkişi raporu alınmışsa ise de; alınan raporda resen kiranın belirlendiği, emsal incelemesi yapılmadığı gibi raporun yukarıda belirtilen Yargıtay Içtihatı Birlestirme kararında belirlenen ilkeler çerçevesinde hazırlanmadıgı, belirlenen miktara ne sekilde ulasıldıgının yine dava konusu yerle ayrı ayrı karsılastırılarak kira parasına etki eden hususların neler oldugunun açık bir sekilde gösterilmedigi, bunlara iliskin herhangi bir degerlendirme bulunmadıgı gibi tasınmazın yeniden bos olarak kiraya verilmesi halinde kira parasının tespit edilmedigi, bu yönler itibari ile raporun eksik, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.
Öte yandan; yerel mahkemece belirlenen miktar denetlenebilir olmadığı gibi hükümde hakkaniyet indiriminden bahsedilmesine ragmen ne oranda hakkaniyet indiriminin uygulandıgı belirtilmemis olup hüküm bu yönü ile 6100 sayılı HMK. 297 maddeye açıkça aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca kabule göre de; karar ve ilam harcının aylık kira farkı üzerinden alınması gerekirken yıllık kira farkı üzerinden alınması da hatalı olup bu hususunda düzeltilmesi gerekmekte oldugu anlasılmakla taraf vekillerinin bu yönlere yönelik istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılması gerekmektedir.