Bilim ve Sanat ile iç içe olan hayat öykümü sağolsun @CepHikayeleri ele aldı. YouTube’da “Notalar ve Virüsler” youtu.be/l12dR76qwHU

Metallica ⚡️🔥🤘 May 30, 2026, Berlin. We got to see Metallica from the Snake Pit 🐍 with 94K fans at a record breaking show in Berlin, Germany. We caught James Hetfield’s guitar pick! An amazing time pre-show with friends leading up to an amazing concert. Our necks are still sore from headbanging. @virusfantom

📌Dünyada Ebola endişesi büyüyor: Türkiye için de Ebola tehdidi var mı? Virolog Semih Tareen (@virusfantom) #GeceRaporu'nda anlattı.

“Google sivrisinek yayacak” haberinin arkasındaki bilimsel gerçekler: 👉Dünyadaki en ölümcül hayvan hangisi? Eğer sivrisinek dediyseniz doğru cevap. 👉Sivrisinekler her sene 1 milyon civarı insanın ölümüne sebep oluyor, çünkü hastalıklara sebep olan mikroorganizmaları taşıyorlar. 👉Sıtma (Plasmodium) paraziti, Arbovirüsler (Dengue, Batı Nil, Sarı Humma, Zika Chikugungunya) gibi patojenler sivrisinekler ile yayılıyor. 👉Her tür sivrisinek bahsi geçen her patojeni yaymıyor. Sıtmayı Anopheles, Dengue ve Zika virüslerini Aedes, Batı Nil virüsünü Culex sivrisinekleri bulaştırı. 👉Sivrisineklerle mücadele için bazı yöntemler var (ilaçlama, durgun su önleme, sinek kovucu spreyler ve sinek ağı gibi fiziksel bariyerler). 👉Bunların dışında bir de biyoteknolojik mücadele yöntemleri var. Bunlardan bazıları: 1️⃣ Sivrisinek avlayan balık veya böcekler (en az 100 senedir kullanılıyor), 2️⃣ Genetiği tasarlanmış sivrisineklerin salınımı (Oxitec gibi biyoteknoloji şirketler tTAV gibi genetik kasetlerle erkek sivrisinek tasarlayıp üreme sonucunda gelişimini tamamlayamayan larvalar oluşuyor. GDO sivrisinekler 2010’dan beri kullanılıyor). 3️⃣ Sterilizasyon (radyasyon ile erkek sivrisineklerin kısırlaşması ve çiftleştiklerinde larva oluşmaması, bu da 1950’lerden beri kullanılıyor) 4️⃣ Simbiyotik kontrol (Google’un yöntemi): Wolbachia bakterisi ile sitoplazmik uyuşmazlık/uyumsuzluk. 👉Açıklıyorum: Wolbachia aslında hücre içinde yaşayan parasitik bir bakteridir. Pek çok böcekte simbiyotik olarak yaşar. 👉Dişi böceklerde mesela Wolbachia bakterisi varsa o zaman erkekte olsun olmasın, sağlıklı fakat Wolbachia taşıyan böcek larvaları oluşur. Yani bakter de kazanıyor, dişi de o bakteriyi taşıyarak kendi yavrularının sağlığını garantiliyor. 👉Fakat doğadaki Aedes sivrisineklerinde Wolbachia bakterisi yok. Yani: Wolbachia ile enfekte olmuş erkek sivrisinekleri doğaya salarak çiftleşme sonucu oluşan larvalar ölüyor. 👉Bunun sebebi Wolbachia bakterisinin erkek sperminde ürettiği toxin eşleşme sonucu kromozomlarda sorun yaratıyor. 👉Google’ın stratejisi de tam olarak bu: Wolbachia ile enfekte olmuş Aedes erkek sivrisinekleri doğaya yaymak ve sitoplazmik uyuşmazlık yöntemiyle sivrisinekleri yok etmek. 👉Peki, neden Google? İnternet arama servisinin bu konuyla ne alakası var? 👉Cevabı Google’ın ana şirketi Alphabet ve Alphabet çatısı altında biyoteknoloji ve sağlığa yatırım yapan Verily Life Sciences isimli kuruluş. 👉Wolbachia ile haşere kontrolü en az 50 senedir biliniyor ve 2010’dan beri World Mosquito Program ile dünyanın farklı yerlerine milyonlarca sivrisinek zaten kontrol amaçlı yayıldı, bakınız: worldmosquitoprogram.org/en/… 👉Google (yani Verily Life Sciences) ise bunun scale-up ve endüstriyelleştirme kısmını başardı: erkek ile kadın sivrisinekleri ayırmak, Wolbachia nakli, ve yapay zeka ile bu teknolojinin daha ucuz, pratik ve scalable hale gelmesi. 👉Verily’nin kâr-gütme modeli ise geliştirdikleri yapay zeka ve endüstriyelleştirme teknolojisini hükümetlere ve özel sağlık biyoteknoloji sektörlerine lisanslamak. Bu sivrisinek girişimi de bunun proof-of-concept’i.

Pankreas kanserinde Amerikan Klinik Onkoloji Derneği ASCO konferansından güzel bir gelişme: 👉KRAS hedefleyen Daraxonrasib isimli ilaç ile Faz3 çalışmaları yayınlandı, ve ilaç kemoterapiye kıyasla daha etkin. 👉KRAS mutasyonları yaygın. Bu mutasyon yüzünden hücre çoğalma sinyali hep “açık” konumda kalıp kanser oluşabiliyor. 👉Bu tür mutasyonları hedefleyen ilaçlar tasarlanabiliyor fakat ne yazık ki KRAS protein yapısı tek başına hedeflenmek için iyi bir aday değil. 👉Revolution Medicines şirketi de KRAS proteinini doğrudan değil, Cyclophilin A ile kompleks oluşturan halini hedefleyen bir molekül geliştirdi. 👉RMC-6236 yani Daraxonrasib isimli bu molekül sayesinde KRAS-Cyclophilin A kompleksi hedeflenebiliyor ve pankreas kanserli hastalarda ömür uzatılıp hayat kalitesi arttırılabiliyor. 👉Detayları bu videoda açıklıyorum: youtube.com/shorts/83plYt-RL…

Coğrafya kaderdir: 500 vaka ve 130 ölüm ile ‘acil durum’ ilanı verilen şu anki Ebola salgını Hantavirüs’e kıyasla çok daha fazla dikkat çekmeli. Ebola nedir? Nasıl bulaşır? Belirtileri nedir? Videoda anlatıyorum:

Ebola salgını ‘Acil Durum’ ilan edildi. Bu ne demek açıklıyorum: 👉80 ölüm, 8 laboratuvar tanılı ve 246 şüpheli vaka var, Demokratik Kongo Cumhuriyetinde. 👉Buna ilave Uganda’da birbirinden bağımsız 2 vaka, ve bunlardan biri öldü ne yazık ki. 👉Buna ilave 4 sağlık çalışanı ölümü, 👉Bu sıradışı yayılımdan dolayı, bölgedeki komşu ülkelere yarattığı riskyen dolayı, PHEIC yani ‘Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu’ ilan edildi. 👉PHEIC yani bu Acil Durum Nedir? Öncelikle Pandemi demek değil. Public Health Emergency of International Concern, yani uluslararası endişe uyandıran acil halk sağlığı durumu gibi bir tercüme oluyor. 👉Peki DSÖ neden PHEIC ilan eder? Uluslararası işbirliği ile daha iyi bir hareketlenme olması için. Bu uyarı sayesinde DSÖ tavsiyeleri daha ciddiye alınır, uzmanlara daha iyi kulak verilir, ülkeler aşı paylaşımı yapabilir, daha sıkı bir şekilde tarama ve testler yapılır. 👉PHEIC pandemi demek değildir. PHEIC ilk SARS ile 2002 senesinde başladı. Sonra ilan edilen PHEIC: 1. 2009 H1N1 domuz gribi. 2. 2014 çocuk felci salgını. 3. 2014 Ebola virüs salgını. 4. 2016 Zika virüs salgını. 5. 2018 Kivu Ebola salgını. 6. 2019 Covid19 salgını. 7. 2022 Maymun çiçeği salgını 8. 2024 Maymun çiçeği yeni varyant 👉Yukarıdaki PHEIC’lerden 2014 çocuk felci PHEIC altındalar. Yani şu an yeni acil durum ile beraber DSÖ toplam 2 tane acil durum PHEIC ilanını aktif tutuyor. 👉Yukarıdaki toplam PHEIC’lerden sadece bir tanesi pandemi oldu: Covid19 👉Şimdiki Ebola salgınına sebep olan virüsün ismi: Bundibugyo Virüs (Orthoebolavirus bundibugyoense). 👉Ölüm oranı 0-40

Karantinada bulunan 4 Kanada vatandaşından biri Hantavirüs pozitif. Test sonucu ulusal laboratuvarda teyit edilecek. Gemide olanlar dışında gemidekilerden kapıp pozitif olan bir vaka henüz yok. Kuluçka süresinden dolayı gemidekilerden pozitif vakalar görebiliriz, ama pandemi söz konusu değil. cbc.ca/news/canada/british-c…

Ebola oyuncağım hepinize iyi haftasonları diler.

Norovirüs kruvaziyer gemilerinde sıkça olur. Yeni bir durum değil. Bakın mesela CDC arşivlerinden 1993’ten beri gemilerdeki Norovirüs salgınları. archive.cdc.gov/www_cdc_gov/…

Virolog hatırlatması: En az 53 tane farklı Hantavirüs var. Bunlardan insanlarda enfeksiyona sebep olduğunu bildiklerimiz: Andes virüs, Sin Nombre virüs, Bayou virüs, Black Creek Canal virüs, Hantaan virüs, Puumala virüs, Dobrava-Belgrade virüs, Seoul virüs Kaynak: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/article…

Aynen 2018-19 Hantavirüs salgınında gördüğümüz durum. Temas takibi (contact tracing), PCR testi ve karantina ile o salgın kontrol altına alınmıştı (ne yazık ki 30 vaka ve 10 ölüm ile) (alttaki videoda anlattım). 👉Şimdiki salgında da 11 vaka (7 lab onaylı vaka, 4 şüpheli vaka), 3 ölüm. 👉PCR testi, temas takibi ve karantina ile bu da kontrol altında tutulacak. 👉İlave vaka görme ihtimali var (pozitif vakalarla yakın temastan dolayı). Ümidimiz önlemlerle bunun ve ölümlerin en aza indirgenmesi. 👉Görselde 2018-19 salgını temas takibi var. İlk hasta (indeks vaka) virüsü nasıl yaymış, ve ona rağmen gerekli önlemlerle bu da pandemiye dönüşmedi. 👉Kaynak: nejm.org/doi/full/10.1056/NE…

Hantavirüs hakkında merak ettiğiniz her şey bu kısa ve özlü röportajda. Dr. Semih Tareen bizleri aydınlatıyor. @virusfantom

🦠 Hantavirüs Alarmı: Yeni pandemiler hangi virüslerden çıkacak? - Dr. Semih Tareen | Hafıza Kartı B:8 🎙️Bu bölümde virolog Dr. Semih Tareen (@virusfantom) ile son günlerde gündem olan hantavirüsü tüm boyutlarıyla konuştuk. 🔴 Şimdi yayında! youtu.be/mhj5kb7yi-8?si=Kzgz…

Hantacılar okusun. Eğitim şartz.

Gemideki Hantavirüsün artık ne olduğunu biliyoruz. Gemide bulunan İsviçre’li bir vatandaşın numunesinden virüsün genom sekansı yapıldı ve önceki Hantavirüs genomlarıyla soyağacına yerleştirildi. Sonuç: 👉Önceki video ve tvitlerimde söylediğim gibi, yeni bir virüs değil, 👉2018 Hantavirüs salgınındaki aynı alt tür. 👉Kasım 2018 - Şubat 2019 tarihlerinde insandan insana bulaşab Epuyén Chubut Arjantin’de bir Hantavirüs salgını olmuştu. 34 vaka 11 ölüm olmuştu. 👉Kemirgenden insana tek bir seferde geçmiş, insandan insana yayılmış, 3 kişi semptomlu olduğu halde doğumgünü gibi sosyal etkinliklere katılmış ve oradan ne yazık ki bu salgın gerçekleşmişti. 👉İlk defa 1996’da keşfedilen Andes virüs isimli Hantavirüs türü 1996’da El Bosón Arjantin’de 16 vakaya sebep olmuştu. 👉Önemli: 1996 salgını da, 2018-19 salgını da pandemiye sebep olmadı çünkü temas takibi ve gerekli izolasyonlar gerçekleşti. 👉Şimdiki 2026 Hantavirüs salgını da bu tedbirlerle pandemi olmayacak. Ama temas takibi ve PCR testi yapılmalı ve bazılarına izolasyon gerekli olabilir. 👉Virolog hatırlatması: Virüsler modern insanların evrimleşmesinden önce de vardı. Salgınlar hep oldu ve hep olacak. Önemli olan bilim sayesinde halk sağlığına riski azaltabilmek. 👉kaynaklar: nejm.org/doi/full/10.1056/NE… virological.org/t/complete-s…

Hantavirüs onlarca senedir bildiğimiz bir virüs. Bu ilk hantavirüs salgını değil. İzlenmesi gereken yol belli👇

Virolog hatırlatması: Covid19 insanlar için yeni bir virüstü, Hantavirüs yeni bir virüs değil. Paniğe gerek yok. Hantavirüs salgınlarında izlenmesi gereken bilindik bir yol haritası ve protokol var. Ve en az 30 senedir uygulanıyor. 👉Alttaki videoda açıkladığım gibi: bu yeni bir virüs değil, Hantavirüsün Andes varyantını en az 30 senedir biliyoruz ve hemen hemen her sene Arjantin’de yerel salgınlar oluyor. İzlenmesi gereken yol: 👉PCR ile (RT-qPCR) Hantavirüs kan numunelerinde en az 10 virüs parçası kadar hassas bir seviyede belirlenebilir, ve evet semptomlardan 2 hafta öncesine kadar belirlenebilir. Bu sayede moleküler seviyede virüsün RNA tespiti yapılır. Standart seroloji ELİSA yöntemi aktif salgınlarda yeterli değil çünkü virüse karşı antikor oluşumuna dayalı, ve bu da zaman alıyor. 👉Andes türünin insandan insana bulaştığını 30 senedir biliyoruz ama yakın temas gerektiriyor, Covid kadar kolay bulaşmıyor. 👉Bu yüzden izlenmesi gereken yol belli: 1️⃣Epidemiyolojik Temas takibi (contact tracing) zinciri oluşturulmalı (kim kiminle ne zaman nerede ne yaptı) ki gemidekiler, gemiden ayrılıp uçanlar, uçaktakiler vb ki bu takip şu an zaten aktif yapılıyor. 2️⃣Yüksek risk gurubundakilere PCR takipli karantina: Gemi 1 Nisanda Ushuaia Arjantina’dan ayrıldı, ve bilgiler şu an ilk 2 vaka çiftin oradaki bir çöp yığınında kuş gözlemi için bulunduklarını gösteriyor (ki büyük ihtimalle burada farelerin artıklarına maruz kaldılar). Dolayısıyla bu süreden itibaren bu çift ile temasta olan zincirdekilere PCR testi takipli karantina uygulamak mantıklı. 3️⃣Süre olarak her ne kadar “kuluçka süresi 8 hafta” kadar uzun olabilir dense de karantina süresinin bu kadar yani 2 ay olması mantıksız. Herkese de bunu uygulamak mantıksız çünkü Covid19 gibi bulaşan bir virüs değil. Anladığımız kadarıyla Gemiden ayrılmış ve dünyanın farklı yerlerine gitmiş 20-40 kişi zaten var. PCR testi ve temas takibi ile standart protokol uygulanır: Vakalarla yakın temasta olanlar PCR negatif ise 2 hafta karantina ve PCR takibi yapılır, bu şekilde yerel mini salgın riski azalır. 👉Bu virüsü biliyoruz ve insandan insana bulaşma riskini de biliyoruz. En son 2018-2019’da Andes Hantavirüs ile bir süper yayıcı (super spreader) salgını oldu ve aynen bu yöntemlerle salgın kontrol altına alındı (ne yazık ki 30 vakadan 10 ölümle). 👉Evet keşke bu gemide bu salgın olmasaydı , ama virüsler ve salgınlar hep oldu ve hep olacak. Önemli olan bilimle ilerlemek, önemli olan bu hikayenin parçası olmuş insanları hatırlayarak, onları çok merak eden sevdiklerinin olduklarını da hatırlayarak ilerlemek. 👉Pandemiye sebep olacak bir durum söz konusu olsaydı zaten önceki salgınlarda olurdu. Her seferinde salgın kontrol altına alındı. İzlenmesi gereken yol belli. 👉Evet bu gemideki Hantavirüsü salgınından 3 ölüm oldu ne yazık ki, ama hatırlayalım: her sene Hantavirüsten yüzlerce-binlerce ölüm oluyor. Dahası: Covid bitmedi; her hafta yüzlerce Covid ölümü hala oluyor. 👉Kaynaklar: nejm.org/doi/full/10.1056/NE… pmc.ncbi.nlm.nih.gov/article… pmc.ncbi.nlm.nih.gov/article…