Vijftig begunstigden ontvangen driekwart van alle Vlaamse subsidies voor onderzoek en innovatie tijd.be/dossiers/datajournal…

Zijn we klaar voor het ondenkbare? De geschiedenis speelt zich vandaag voor onze ogen af. Sinds de aanvang van het presidentschap van Donald Trump zitten we in Europa op een rollercoaster. Vandaag hebben we een Amerikaanse president die aast op het territorium van een bondgenoot. En die bereid is daarvoor het sterkste militaire genootschap ter wereld op te blazen. Wat het afgelopen jaar gebeurde, zou enkele jaren geleden als sciencefiction zijn afgedaan. Vandaag is het realiteit. Wie denkt te weten hoe dit exact afloopt, maakt zichzelf iets wijs. Vanaf dit punt is alles mogelijk. We moeten ons schrap zetten voor nog grotere, en momenteel compleet ondenkbare, schokken. Die voorbereiden daarop staat haaks op onze nationale cultuur. We zijn kampioenen in het opzetten van comités, het schrijven van witboeken, visienota’s en actieplannen of het creëren van nieuwe overheidsagentschappen. Maar we zijn chronisch zwak in daadwerkelijke voorbereiding, in eenheid van commando en in snel en efficiënt beslissen. Dit maakt ons land heel kwetsbaar. De complexiteit van onze structuur vertraagt besluitvorming exponentieel. Ons gebrek aan daadkracht compenseren we met een constante stroom van nieuwe regels en een uitdijende administratie. Tijd om te investeren in schokbestendigheid. Onze maatschappij is geoptimaliseerd voor groei en efficiëntie—'just in time'. Ze is nauwelijks gebouwd voor schokbestendigheid en redundantie—'just in case'. Wat als de elektriciteit uitvalt terwijl meerdere aanslagen plaatsvinden? Kunnen we elk ziekenhuis op een dag tijd 300 bedden laten opschalen? Wat is het plan als we een week zonder internet zitten? Vandaag hebben we een overschot aan regels maar een acuut tekort aan daadkracht. Over elk detail bestaan er regels, maar over bijna niets hebben we een ingeoefende strategie of plan. Willen we onze welvaart beschermen? Dan moeten we massaal inzetten op weerbaarheid.. De hele samenleving voorbereiden op het onverwachte, het onwenselijke én op het ondenkbare. Defensie pakt dit vandaag al op, de rest van de maatschappij blijft achter. Denk aan grootschalige, realistische crisisoefeningen, een radicale opschaling van cyberveiligheid, het strategisch in kaart brengen van onze voedselvoorziening, het actief betrekken van burgers bij noodplannen en het lanceren van massale publiekscampagnes. Een bevolking die zelfredzaam is, panikeert minder snel en ontlast hulpdiensten en overheidsapparaat. De absolute prioriteit vandaag is het opschalen van onze schokbestendigheid. De bevolking weerbaarder maken. Maar ook inzetten op echte en uitdagende crisisoefeningen – met de politieke top aan boord. Dit gaat niet over het aanwijzen van schuldigen na de onvermijdelijke fouten, maar over leren en ons voorbereiden. Blijven we kiezen we voor de comfortabele illusie van controle, of beginnen we ons echt voor te bereiden op het ondenkbare? De tijd van schok, woede en ontkenning is gedaan. De enige strategie die vandaag telt is “what if?”.