Amerika üç ülkeyi dolardan attı. Çin ise bambaşka bir şey yaptı.
Amerika son yıllarda üç büyük ülkeyi dolar sisteminden attı.
- Rusya.
- İran.
- Venezuela.
Üçü de petrol devi. Hiçbiri karşı koyamadı.
Çin de aynı tabloyu izledi.
Ama diğerleri gibi öfkelenip restleşmedi.
Çok daha sessiz, çok daha tehlikeli bir şey yaptı.
Ne yaptığını anlamak için, önce Amerika'nın o silahını görmek lazım.
Amerika'yı süper güç yapan şey paranın geçmek zorunda olduğu yol.
Şöyle düşünün.
Dünyada iki ülke birbirine ödeme yaptığında, o para çoğunlukla tek bir merkezden geçer.
Amerika'nın kontrol ettiği sistemden.
Bunu dünyanın tek postanesi gibi düşünün. Hangi ülke kime para yollarsa yollasın, zarf önce bu postaneye uğrar.
Postane zarfı açar, içine bakar, istemediğini teslim etmez.
Amerika bu postanenin sahibi.
Bir ülkeye kızdığında kapıyı yüzüne kapatıyor.
O ülke bir anda dünyayla alışveriş yapamaz hale geliyor. Parası olduğu yerde donuyor.
Bunun ne demek olduğunu üç ülke acı şekilde öğrendi.
Rusya 2022'de savaşa girdi. Amerika ve Avrupa bir gecede Rusya'nın yurt dışındaki 300 milyar dolarına el koydu.
Aynı gün Rus bankalarını o postaneden attı.
İran yıllardır aynı baskı altında. Petrol satışı kesildi, bankaları sistemin dışına itildi.
Venezuela'ya da 2019'da aynısı yapıldı. Petrol geliri donduruldu, kapı kapatıldı.
Bu üç ülkenin ortak noktası neydi? Hepsi petrolünü aynı ülkeye satıyordu.
Çin'e.
İşte Çin'i diğerlerinden ayıran karar burada başlıyor.
Çin bu üç ortağının birer birer kesildiğini gördü. Bağırmanın, restleşmenin işe yaramadığını da gördü.
Onun yerine bir şey kurdu.
Adı mBridge.
Çin bunu tek başına da yapmadı.
Yanına dört merkez bankası daha aldı. Hong Kong, Tayland, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan.
Sistemin mantığı çok basit.
Her ülke kendi dijital parasını kullanıyor. Paralar ortak bir ağda doğrudan birbirine geçiyor.
Arada dolar yok. Arada Amerika'nın postanesi yok.
Üstüne çok daha hızlı ve ucuz. Ödeme saniyeler içinde bitiyor, maliyet yarıya iniyor.
Rakamlar da küçük değil.
Bu ağ şimdiden 55 milyar dolar işlem geçirdi. Üstelik bu rakam 2022'den bu yana 2500 kat büyüdü.
Yani Amerika Rusya'nın parasını dondurduğu yıl, bu kaçış yolu da tam o yıl büyümeye başladı.
İşin en çarpıcı yanı şu.
Bu yola önce dolardan kovulanlar girer sanırdınız.
Ama mBridge'i kuran beş ülkeden ikisi Amerika'nın yakın müttefiki.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri.
Yani artık sadece düşmanlar değil, dostlar da bu kapıdan geçiyor.
Şimdi şu tabloyu bir kenara yazın.
Çin'in doların etrafında kurduğu yeni sistemin dört ayağı var.
Birinci ayak mBridge. Beş merkez bankasının kurduğu, dolarsız çalışan ortak ödeme ağı.
İkinci ayak altın. Çin yıllardır rekor seviyede altın alıyor. Çünkü altın, kimsenin donduramayacağı rezerv.
Üçüncü ayak Çin'in kendi ödeme sistemi. Ülkeleri Amerika'nın hattına bağlı kalmadan birbirine bağlıyor.
Dördüncü ayak BRICS. Dünya nüfusunun yarısı, dünya petrolünün büyük kısmı aynı çatı altında.
Tek başına her ayak küçük görünüyor. Ama dördü birden, doların seksen yıllık tahtının altını oyuyor.
Sonuç rakamlara da yansıdı.
Doların dünya rezervlerindeki payı çeyrek asır önce yüzde yetmişlerdeydi.
Bugün yüzde elli sekiz. Otuz yılın en düşük seviyesi.
Burada ince bir nokta var.
Amerika doları ne kadar sık silah olarak kullanırsa, dolardan o kadar çok ülke uzaklaşıyor.
Bir avuç kumu düşünün. Avucunuzu ne kadar sıkarsanız, kum parmaklarınızın arasından o kadar hızlı akar.
Amerika her yaptırımda avucunu biraz daha sıkıyor. Her sıkışta biraz daha kum kaçırıyor.
Çin de bunu gördü. O yüzden dolarla hiç kavgaya tutuşmadı.
Tutuşsaydı, Amerika karşılık verirdi. Onun yerine dolara olan ihtiyacını sessizce azalttı.
Bir parayı bitirmek için ona saldırmaya gerek yok. Ona ihtiyacın kalmaması yeter.
Çünkü bir silah, ancak herkes onun önünden geçmek zorundaysa işe yarar. İkinci bir yol açıldığı an, o silah susar.
Amerika'nın en büyük korkusu bir savaş değil. Bir gün dünyanın artık onun postanesine ihtiyaç duymaması.
O gün geldiğinde, Amerika'nın en güçlü silahı, kimsenin korkmadığı boş bir tüfeğe döner.
Peki bu nasıl gider? Önümüzde dört ihtimal var.
A) Bu yeni yol hızla yayılır. Dolar zamanla tahtını kaybeder.
B) Amerika baskıyla yayılmayı durdurur. Doların hâkimiyeti sürer.
C) Dünya ikiye bölünür. Bir yanda dolar, diğer yanda bu yeni ağ. Herkes taraf seçmek zorunda kalır.
D) İki sistem uzun yıllar yan yana yaşar. Dolar zayıflar ama bir anda çökmez.
Sen hangisini daha olası görüyorsun?
Bu benim şahsi analizim.
Gelişmeleri takip ediyorum, sizi bilgilendireceğim.