Japonya bu yaz kutuplara gidiyor. Sebebi Çin'in elindeki görünmez bir silah. Birkaç ay önce Japonya'nın başbakanı bir cümle kurdu. Çin'in cevabı kimsenin beklemediği yerden geldi. Adını çoğumuzun bile duymadığı üç maddeyi Japonya'ya yasakladı. O an, dünyanın en güçlü ordusunun bile çözemediği bir kriz başladı. Bu kriz de Japonya'yı bu yaz dünyanın en uzak köşesine sürükleyecek. O cümle şuydu. ''Tayvan'a yapılacak bir saldırı, Japonya için de varoluşsal bir tehdittir.'' Japonya yıllardır bu konuda ölçülü konuşurdu. İlk kez bu kadar açık çıktı. Çin bunu kendi kırmızı çizgisinin aşılması olarak gördü ve üç maddeyi Japonya'ya yasakladı. İşte o üç madde. -Disprosyum. -Terbiyum. -Galyum. Adları yabancı geliyor, kimse önemsemiyor. Oysa bunlar modern sanayinin tuzu. Yemeği düşünün. Koca bir tencereye attığınız tuz azdır. Ama o az tuz olmadan bütün yemek tatsız kalır. Bu maddeler de öyle. Bir telefonun, bir elektrikli arabanın, bir savaş uçağının içindeki minicik parça. Görünmez, ama olmadan hiçbiri çalışmaz. Bir örnekle göstereyim. Güçlü bir mıknatıs ısındıkça zayıflar. Bir motor da çalışırken sürekli ısınır. İşte o ısıda mıknatıs gücünü kaybeder. İşte disprosyum tam burada devreye giriyor. Mıknatısı o sıcakta bile ayakta tutan tek şey o. O yüzden elektrikli araba motoru da, rüzgâr türbini de, bir füzenin güdüm sistemi de bu maddelere muhtaç. Tek bir F-35 savaş uçağının içinde kilolarca nadir element var. Şimdi akla şu geliyor. Madem bu kadar önemli, neden bütün dünya Çin'e bağımlı? Çünkü Çin iki kapıyı birden tutuyor. Birincisi, bu maddeler her toprakta, çıkarmaya değecek kadar bol bulunmaz. Zengin yataklar dünyada sayılı yerde, en büyükleri de Çin'in elinde. İkincisi de asıl zor olan kısım. Madeni işlemek. Topraktan çıkarmak işin kolay tarafı. Onu saflaştırıp işe yarar hale getirmek pahalı ve çok zor bir iş. Şöyle düşünün. Tarlada buğday yetiştirmek bir iş. Ama o buğdayı una, unu ekmeğe çeviren değirmen ve fırın bambaşka bir iş. Dünyada o fırını gerçekten kuran neredeyse tek ülke var. Çin. Hem en büyük tarlalar onda, hem de tek fırın. Bu işin yüzde doksanı onun elinde. Tek bir rakam. Çin dışındaki en büyük üretici, koca bir çeyrekte ancak 8 ton işleyebiliyor. Çin geçen yıl tek başına Japonya'ya ayda 14 ton veriyordu. Yani Çin kapıyı kapatınca, ne tarla kalıyor ne fırın. Bu Japonya'nın başına ilk kez de gelmiyor. 2010'da iki ülke küçük bir ada yüzünden gerildi. Çin aynı hamleyi yaptı, bu maddeleri Japonya'ya kesti. Japonya'nın fabrikaları haftalar içinde alarma geçti. Japonya o gün bir karar aldı. Bir daha tek bir ülkenin insafına kalmayacaktı. On altı yıl boyunca alternatif aradı, anlaşmalar yaptı, stok biriktirdi. Sonuç? Bugün hâlâ büyük ölçüde aynı ülkeye bağımlı. Demek ki bu tuzaktan çıkmak kâğıt üstünde kolay görünüyor, gerçekte yıllar alıyor. Burada çoğu kişinin atladığı bir nokta var. Japonya güçsüz bir ülke değil. Dünyanın en büyük beşinci ekonomisi. İleri teknolojisi ve köklü sanayisiyle güçlü bir ülke. Aynı zamanda Amerika'nın en yakın müttefiki. Yani başının üstünde dünyanın en güçlü ordusu var. Ama bu kriz orduyla çözülmüyor. Bir uçak gemisi düşünün. Okyanusu geçer, koca bir donanmayı batırır. Ama duran bir fabrikaya o eksik maddeden bir gram bile getiremez. Yani dünyanın en güçlü ordusu bile, en yakın dostunu bu sessiz baskıdan koruyamıyor. İşte Japonya'yı bambaşka bir arayışa iten sebep bu. Madem kimse koruyamıyor, Japonya kendi yolunu kendi kuracak. Çin'in elinin hiç değmediği, baştan sona kendi kontrolünde bir kaynak. Peki bu maddelerin Çin dışında el değmemiş en büyük yatağı nerede? Grönland. O adanın buz tabakasının altında, Çin'e rakip olabilecek büyüklükte nadir element yatakları var. Üstelik neredeyse hiç dokunulmamış. Japonya'nın bu yaz oraya bir heyet göndermesinin tek sebebi bu. Boğazını sıkan elden kurtulmak için ipleri kendi eline alma çabası. Şimdi bir adım geri atın. Geçen yüzyılın kavgası petroldü. Kim petrolü tutarsa dünyayı tutardı. Savaşlar onun için yapıldı, krallıklar onun üstüne kuruldu. Bu yüzyılın kavgası ise yerin altındaki bu görünmez maddeler. Yapay zeka, elektrikli araba, modern silah. Hepsi onlara bağlı. O yeni çağın fırını şu an Çin'in elinde. İşte bu yüzden herkes aynı anda kuzeye koşuyor. Japonya heyet gönderiyor. Amerika başkanı çıkıp Grönland'ı satın alırız diyor. Çünkü bu çağda bir ülkeyi dize getirmek için artık ordu gerekmiyor. Onu ayakta tutan görünmez maddenin musluğunu kapatmak yetiyor. Japonya şimdi o buzun altında kendi çaresini arıyor. Bulabilirse, oyunun kurallarını yeniden yazar. Bulamazsa, o görünmez silah hep aynı elin altında kalır. Önümüzdeki dönem kritik. Sizi bilgilendireceğim.