Hoi
@cyberpionier,
Ik heb het stuk over NL-AX voor mijn neus hier, weet je wel dat stuk dat jij in Q4-2022 opgesteld hebt, en daar heb ik een aantal opmerkingen over. Kijk je mee? Ik zal voor het gemak van boven naar beneden in het document gaan werken:
1.1 EMP en zonnestormen (GIC's) worden structureel door elkaar gehaald
Laat ik 'm inleiden met het citaat: “Blijft het meest vitale netwerk in Nederland (NAFIN) overeind bij een Electromagnetic Pulse door een zonnestorm (waarschuwing NASA voor 2025) … Het antwoord is ‘nee’.”
Dit is natuurkundig onjuist. Zonnestormen veroorzaken geomagnetically induced currents (GIC’s), geen EMP’s. EMP's zijn snelle, breedbandige elektromagnetische pulsen, typisch veroozaakt door nucleaire detonaties (in de atmosfeer).
GIC’s zijn langzaam variërende elektrische stromen die ontstaan wanneer sterke verstoringen in het aardmagnetisch veld (bijvoorbeeld door een zonnestorm of coronale massa-ejectie) worden geïnduceerd in lange geleidende structuren. Vrij cruciaal is dat GIC's geen snelle elektromagnetische pulsen zijn, en nauwelijks effect hebben op bijv: glasvezel (omdat dit geen elektrische geleider is).
De beschermingsmaatregelen tegen GIC’s en EMP’s verschillen fundamenteel en zijn niet onderling uitwisselbaar. Dat deze begrippen hier als synoniem worden gebruikt wijst op gebrek aan basale kennis van elektromagnetische effecten. Niet op zitten letten bij natuurkunde vroeger?
1.2 Ongefundeerde autoriteitsclaims (NASA / NAVO)
Als we dan toch bezig zijn. Het document verwijst naar vermeende “waarschuwingen” van NASA en NAVO met concrete jaartallen (2025–2030). Dergelijke waarschuwingen bestaan niet in publiek toegankelijke documenten.
Dit is een klassieke vorm van appeal to (implied) classified authority: de indruk wordt gewekt dat er geheime kennis is die de claims legitimeert, zonder enige verifieerbare bron. In een beleids- of defensiecontext is dit onacceptabel.
Verder bestaat "NATO-grade" niet, je spreekt over STANAG of NAIPAC. En STANAG gaat altijd gepaard met een nummer.
2.1 “100% uptime garantie”
Laten we hier ook een mooi citaat voor gebruiken: “Een volledig autonoom en soeverein netwerk met 100% uptime garantie”
100% uptime bestaat simpelweg niet. Niet technisch, niet wiskundig, niet operationeel. Als je dit laat zien aan een IT'er lacht ie je uit en verwijst ie je naar de GGZ. Zelfs de meest redundante C3-systemen en hyperscale cloudplatforms spreken over '5 nines uptime'. Het gebruik van dee term is een direct disklawificerende fout als je het mij vraagt.
3.1 Air-gapped netwerk ≠ immuun netwerk
Zoals het in het stuk staat: Risico: Ransomware (data gijzeling) . Benodigde oplossing: Air-Gapped netwerk zonder internettoegang. Nieuwe situatie: onmogelijk, geen effect op functioneren.
Dit laat een fundamenteel misverstand over wat 'air-gapping' in de praktijk is en betekent, maar vooral wat het niet betekent.
3.1.1 Wat een air-gapped netwerk wél is
Een air-gapped netwerk is een netwerk dat geen directe logische verbinding heeft met andere netwerken, met name het publieke internet. En dat weet je zelf ook wel. En daarom weet je ook het volgende:
3.1.2 Wat een air-gapped netwerk nadrukkelijk níet is
Een air-gapped netwerk is: niet fysiek geisoleerd van mensen; niet geisoleerd van onderhoudsprocessen; niet geisoleerd van software-updates; niet geisoleerd van leveranciers; niet geisoleerd van logistieke ketens.
Een air-gapped netwerk is organisatorisch en operationeel permeabel, ook als het logisch gescheiden is. Je komt veel te kort door de bocht met je conclusie.
3.1.3 Aantoonbare aanvalsvectoren op air-gapped netwerken
In de praktijk bestaan meerdere bewezen aanvalspaden:
- Laptops van beheerders;
- tijdelijke serviceverbindingen;
- noodprocedures;
- geinfecteerde firmware;
- vooral gecompromitteerde updates;
- USB-sticks;
- Externe opslag;
- Configbestanden;
- Kwaadwillige medewerkers;
- Omgekochte aannemers;
- Sociale manipulatie.
Deze vectoren zijn gedocumenteerde realiteiten.
Je verkoopt zo een wondermiddel dat niet bestaat, en ik zal een zaak aanhalen om je daaraan te herinneren. Ik had namelijk verwacht dat iemand die met zowel de Amerikanen als de Israeliers heeft gewerkt deze zaak wel op het netvlies zou hebben..
3.1.4. Stuxnet
Ja, die ken jij wel. Die joint venture tussen de VS en Israel. Weet je nog, die malware worm die dat strikt air-gapped Iraans nucleair verrijkingsnetwerk infecteerde en kapotstuk maakte?
Dat gebeurde zonder internetverbinding, zonder externe netwerktoegang, en via onderhouds- en supply-chainpaden. Stuxnet word hierom juist gebruikt als schoolvoorbeeld waroom air-gapping geen absolute beveiliging biedt in inlichtingen- en cybersecuritykringen.
Kortom, je maakt hier geen semantische fout maar een structure misrepresentatie van risico's die in een natioanle veiligheidscontext onacceptabel is.
4.1 “Deep-Earth netwerk” op 1–1,5 meter
Citaatje: “Deep-Earth netwerk op 1 meter tot 1,5 meter diepte (anti sabotage)”
Een aanlegdiepte van 1-1,5 meter is geen uitzonderlijk verschil als je bedenkt dat het 60-80 cm in stedelijk gebied is, en 80-120 cm in buitengebied. Het vormt geen wezenlijke barriere voor een actor die doelbewust onze infra wilt beschadigen.
Gerichte sabotage van glasvezelinfra vindt nawelijk ooits plaats midden in een tracé. In plaats daarvan (ook door gemak) concentreren aanvallen en incidenten zich op:
- Points of Presence (PoP’s): locaties waar actieve netwerkapparatuur staat;
- kabelhuizen en straatkasten;
- moflocaties;
- invoerpunten van gebouwen en bunkers;
- knooppunten waar ringen samenkomen (ja, ook als je er 12 neerzet, zoals je maar al te graag lijkt te willen)
Waarom hier? Nou:
- Locaties zijn bij de beheerders en aannemers bekend;
- fysiek toegankelijk;
- vereist relatief weinig graafwerk;
- directe en voorspelbare impact hebben op netwerkfunctionaliteit.
De diepte van die kabel is van secundair belang als je kijkt naar de algemene dieptes van kabels in NL. IP-netwerken falen primair door gekloot bij PoP's. Diepere kabels zijn niet ineens immuun voor: bodemgesteldheid of grootschalige incidenten.
4.1.1 waarom diepte als surrogaat voor echte beveiliging?
In het document fungeert aanlegdiepte als een soort surrogaat voor daadwerkelijke beveiligingsmaatregelen zoals:
- Geografisch gescheiden routes;
- Gescheiden PoP's en knooppunten;
- Snelle herstelcapaciteit.
Je schrijft deze maatregelen eigenlijk af door je eigen technisch indrukwekkend klinkende, maar nietszeggende, term "Deep-Earth" te gebruiken terwijl deze geen proportionele veiligheidswinst oplevert.
4.1.2 correcte duiding?
Ik had je op dit gebied laten gaan als je het volgende of iets wat er op lijkt had geformuleerd:
“Een grotere aanlegdiepte reduceert het risico op onbedoelde graafschade, maar biedt geen wezenlijke bescherming tegen gerichte sabotage. De beveiliging van het netwerk wordt primair bepaald door route-diversiteit, bescherming van Points of Presence en organisatorische beheersmaatregelen.”
Klinkt een stuk eerlijker zonder jezelf, en je geloofwaardigheid, te ondermijnen.
5.1 Misleidende operationele capaciteit t.a.v. bandbreedte
Ook hier past een mooi citaatje bij: “7 x 144 x 100 Gbps – Totaal beschikbaar: ca. 100.000 Gbps”
Zonder enige context is dit indrukwekkend, maar het is een onjuiste en verwarrende voostelling van zaken.
Een IP-netwerk werkt namelijk niet zo dat alles in een grote pijp kan op volle capaciteit. Een netwerk moet altijd ruimte overlaten voor reservepaden, omleidingen en piekbelasting. Verder zit je ook met routering waardoor een ander deel van de capaciteit verloren gaat.
In de realiteit ligt de effectieve beschikbare capaciteit op zijn max onder de 50% van het theoretisch maximum. Zo blijft een netwerk stabiel en betrouwbaar.
Door over "100.000 Gbps" zonder deze context er aan toe te voegen fabriceer je een veel te rooskleurig beeld van de schaal en prestaties van het netwerk in de praktijk. Dit maakt een eerlijke vergelijking met andere netwerk onmogleijk.
6.1 "21 dagen noodstroom"
Noodcitaat: “21 dagen noodstroom, vliegwiel, Gensets”
Een IP-netwerk met actieve apparatuur, koeling en beveiliging vraagt een continu en aanzienlijk vermogen. Zelfs bij een zeer conservatieve aanname van 1 MW continu vermogen (laag voor een datacenterachtige omgeving) geldt:
- 1 MW = 24 MWh per dag;
- Dieselverbruik ≈ 0,25 liter per kWh;
- Verbruik ≈ 6.000 liter diesel per dag;
- Over 21 dagen ≈ 126.000 liter diesel per locatie.
Oke maar de vliegwiel gensets dan? Zullen we even rekenen:
Totaal aantal energie nodig: 1000 kW × 504 h = 504.000 kWh = 504 MWh.
De langst beschikbare commerciële vliegwielen (zoals Amber Kinetics M32, state-of-the-art long-duration flywheel) bieden:
- Energie per unit: 32 kWh
- Discharge duur per unit: ~4 uur bij volle power (8 kW)
- Zelfs idle/self-discharge is laag (typisch <5% per dag in moderne vacuum magnetische lagers), maar over 21 dagen zou dat nog steeds ~20–100% verlies kunnen betekenen zonder actieve bijsturing (wat in pure emergency niet mogelijk is als de grid uitvalt).
Aantal units puur op basis van energie:
- 504.000 kWh ÷ 32 kWh per unit = 15.750 units (afgerond naar boven)
Voor het vermogen (1 MW continu):
- Elke Amber unit levert ~8 kW → je hebt minimaal ~125 units tegelijk actief nodig om 1 MW te halen.
- Maar omdat elke unit maar ~4 uur meegaat bij volle belasting, zou je een extreem gefaseerd systeem moeten bouwen met rotaties van units (of veel meer parallel om de discharge rate laag te houden). In praktijk kom je uit op 15.750 units in totaal om 504 MWh te bereiken zonder de units te overbelasten.
Vliegwiel gensets zijn uitsluitend bedoeld voor zeer kortdurende overbrugging. Deze worden hier ten onrechte opgevoerd als onderdeel van langetermijnvoorziening. In de vuilnisbak dus.
7.1 Datacenterbusinesscase
Citaat: “€40M investering – €324M jaarlijkse omzet bij 4.000 racks – 64% brutowinst”
Deze cijfers vormen de kern van de financiële onderbouwing, maar zijn intern inconsistent en niet realistisch voor een publiek-private samenwerking met de overheid. De genoemde omzet impliceert:
- €324.000.000 / 4.000 racks = €81.000 omzet per rack per jaar.
Dit niveau past niet bij een overheidsafname in een PPS-constructie, maar eerder bij zeer hoogwaardige commerciele colocatie of hyperscale-omgevingen. Bij een PPS-constructiwe worden tarieven juist gedrukt door schaal, langdurige contracten en publieke inkoopregels.
Verder verondersteld de brutowinst van 64% uitzonderlijk lage operationele kosten, dat vind ik erg knap. Dit staat namelijk haaks op de aard van de voorgestelde infrastructuur, dat juist wordt gekenmerkt door:
- Hoge energie-intensiteit;
- zware fysieke beveiliging;
- gespecialiseerde personeelsbezetting;
- onderhoud van bunkers en noodsvoorzieningen.
Ook lijkt er geen rekening gehouden te woirden met de energieprijzen, personeelskosten, verder onderhoud, financieringslasten.
Zonder de uitsplitsing van deze kosten klinkt het economisch ongeloofwaardig, en zijn de marges niet verifieerbaar.
Op deze manier presenteerd dit stuk zich meer als een optimistische opbrengstprojectie die bij een commerciele pitch hoort i.p.v. een beleidsdocument voor ministeries (en als voormalig AIVD-agent zou je beter moeten weten).
8. Slot
Zo, je bent van me af, maar ik ben nog niet klaar met je. Want dit stuk presenteert absolute zekerheden waar alleen waarschijnlijkheden bestaan, en commerciële belangen waar publieke zorgvuldigheid vereist is.
Het wekt namelijk niet de vraag bij mij op van: “Is NL-AX wenselijk?” maar eerder: “Waarom is een dergelijk inhoudelijk zwak en misleidend stuk aangeboden aan ministeries als serieus beleidsdocument, en bestaat het stuk wel?”
Dit document bevat zó veel aantoonbare fouten, overschattingen en misleidende claims dat hier niet langer gesproken kan worden van ambitie of slordigheid, maar van structurele onbetrouwbaarheid.
Wanneer iemand met een bekende geschiedenis in dossiers rond toezicht en integriteit een dergelijk stuk presenteert als nationaal veiligheidsdocument, is scepsis geen cynisme maar plicht lijkt mij zo. Absolute garanties, opgeblazen cijfers en niet-bestaande zekerheden horen niet thuis in beleid, ik zou mijzelf echt kapotschamen.
Tot slot verdient één punt expliciete aandacht. Wanneer een jij je publiekelijk presenteert als (voormalig) medewerker (of agent zoals je dat zo leuk zegt) van diensten als AIVD, CIA of Mossad, schept dat bewust een aura van autoriteit en geheimzinnige expertise. Juist dan mag worden verwacht dat een document uitblinkt in precisie, terughoudendheid en professionele discipline.
Het tegenovergestelde is hier het geval. De inhoudelijke fouten, absolute claims en opgeblazen zekerheden, staan haaks op het kennis- en kwaliteitsniveau dat met zulke rollen wordt gesuggereerd.
Als je er op staat om geloofwaardigheid te ontlenen aan vermeende inlichtingenachtergronden, maar die niet kan waarmaken in controleerbare analyse, en autoriteit gebruikt als rookgordijn is dat geen expertise. Dat is misleiding.
Dus, als echt slot:
Of je verantwoordt inhoudelijk waarom het door jou in 2022 opgestelde document geen stand houdt, of je ziet af van verdere inmenging in deze wereld en GTFO.