HAM PETROLÜN HİKAYESİ...
DAMITMA KULESİ ve ÜRÜNLERİ
Aşağıdaki görselde gördüğünüz devasa yapı, bir PETROL rafinerisinin KALBİ olan FRAKSİYONEL DİSTİLASYON (AYRIMSAL DAMITMA) kulesidir.
Toprağın altından çıkan SİYAH ve YOĞUN "HAM PETROL", bu kulede SICAKLIK FARKINA göre AYRIŞTIRILARAK günlük hayatımızın ve taşımacılık sektörünün temel YAKITLARINA dönüştürülür.
SÜREÇ NASIL İŞLER?
ISITMA:
Ham petrol, kulenin altındaki fırında çok yüksek sıcaklıklara (450°C'nin üzeri) kadar ısıtılır. Bu sıcaklıkta petrolün büyük bir kısmı buharlaşır.
YÜKSELME ve SOĞUMA:
Buharlaşan karışım kulede yukarı doğru yükselir. Kule, yukarı çıkıldıkça daha soğuk hale gelecek şekilde tasarlanmıştır.
YOĞUNLAŞMA (YOĞUŞMA):
Her bir madde (FRAKSİYON), kendi kaynama noktasına ulaştığı yükseklikte tekrar SIVILAŞIR (YOĞUNLAŞIR) ve tepsilerde toplanarak kule dışına alınır.
Kulenin Ürünleri ve Kullanım Alanları (Aşağıdan Yukarıya)
Diyagramda, sıcaklığın en yüksek olduğu alt kısımdan, en soğuk olduğu üst kısma doğru elde edilen ürünleri görüyoruz.
KALINTI (BİTÜM) (>450°C):
Kulenin en dibinde kalan en ağır kısımdır. Yol yapımında (asfalt) ve çatı yalıtımında kullanılır.
AĞIR GAZ YAĞI (350-450°C):
Büyük gemilerde (FUEL OİL), endüstriyel kazanlarda ve bazı enerji santrallerinde yakıt olarak kullanılır.
DİZEL (MOTORİN) (250-350°C):
Karayolu taşımacılığının bel kemiğidir. Kamyonlar, otobüsler, iş makineleri ve dizel binek araçların yakıtıdır.
GAZ YAĞI (KEROSİN) (150-250°C):
Jet uçaklarının (Jet A-1 yakıtı) ve bazı ev tipi ısıtma sistemlerinin yakıtıdır.
BENZİN (40-150°C):
Çoğu binek otomobilin ve hafif ticari aracın temel yakıtıdır.
NAFTA (70-100°C):
Doğrudan bir yakıt olmaktan ziyade, plastik, ilaç ve diğer kimyasalların üretimi için petrokimya sanayisinin hammaddesidir.
LPG (SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZI) (<40°C): Kulenin en tepesinden çıkan en hafif gazlardır. Basınçla sıvılaştırılarak evlerde yemek pişirme, ısınma ve araçlarda (OTOGAZ) yakıt olarak kullanılır.
SRC 5 ve ADR TAŞIMASI İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Bu diyagramdaki her bir ürün, ADR (TEHLİKELİ MALLARIN KARAYOLUYLA TAŞINMASI) kapsamında farklı sınıflara ve risklere sahiptir. Tehlikeli madde taşımacılığı yapan şoförlerin (SRC 5 belgeli) bu ürünlerin özelliklerini bilmesi hayati önem taşır.
FARKLI SINIFLAR:
LPG SIVILAŞTIRILMIŞ GAZ (Sınıf 2) iken;
BENZİN, DİZEL ve JET YAKITI YANICI SIVI (Sınıf 3) kategorisindedir.
TEHLİKE FARKLARI:
Benzinin parlama noktası çok düşük olduğu için (LPG'den sonra) en tehlikeli yakıtlardan biridir. Dizel nispeten daha az yanıcıdır ancak büyük miktarlarda taşındığında çevresel riski yüksektir.
GÜVENLİK:
Taşıma sırasında kullanılan tankerin türü (TANK KONTEYNER, TANKER vb.), levhalama (TURUNCU PLAKA ve TEHLİKE İKAZ LEVHALARI) ve acil durum müdahale yöntemleri, bu ürünlerin kimyasal ve fiziksel özelliklerine göre belirlenir.
Bu kule, karayollarında güvenle taşıdığımız ve ekonomiyi döndüren enerjinin başlangıç noktasıdır.