Beeld je in: je stapt het vliegtuig in en je neemt plaats in business class. Ruime zetel en onmiddellijk champagne. Een menu met drie gangen. Je strekt je benen, leunt achterover, en denkt: zo hoort het leven te zijn. En het mooiste van al? Je betaalt maar de helft van je ticket. De andere helft? Die wordt betaald door je kinderen. Alleen: ze weten het zelf nog niet. Ze waren er niet bij toen de boeking werd gemaakt. Maar de steeds verder oplopende rekening staat wel op hun naam. Welkom aan boord van de Belgische welvaartsstaat.
Concreet: elk kind dat wordt geboren krijgt per onmiddellijk een schuld van zowat 50.000 euro mee. Geen pamperrekening maar een pamperfactuur. Bovendien dreigen alleen al de rentelasten tegen 2028 nog te verdubbelen tot 18 miljard euro per jaar. Miljarden die zullen gaan naar schuldeisers - niet naar scholen, lagere belastingen of betere infrastructuur. Dat is de prijs van de business class voor de happy few.
Tientallen jaren lang heeft elke Belgische regering meer uitgegeven dan er binnenkwam - jaar in, jaar uit. Het was comfortabel én populair. Iemand anders zou later wel de rekening betalen. Die iemand anders heeft een naam: Emma, Jack, Youssef of Mathis. Ze zitten vandaag in economy class betalen mee voor het comfort vooraan.
De regering vraagt om een inspanning: strengere regels voor langdurig zieken, minder indexering, hervorming van pensioenen, snoeien in subsidies. En dus wordt er geprotesteerd. Vakbonden. Mutualiteiten. Gepensioneerden. Middenveld. Ze zijn goed georganiseerd, ze zijn luid en ze zijn aanwezig. Decennialang boven je stand leven creëert namelijk gewoonten die beginnen aanvoelen als rechten. Stuk voor stuk zijn het passagiers in business class.
De jongeren die de rekening betalen worden nooit uitgenodigd. Ze hebben geen vakbond of lobby die voor hun toekomst onderhandelt. Ze zijn te jong, te verspreid, te druk bezig met spelen, studeren of met beginnen aan hun loopbaan.
Laat ons de sanering eens omdraaien. Niet als een aanslag op de rechten van business class. Wel als het mooiste cadeau dat we de volgende generatie kunnen geven.
We zouden bijvoorbeeld de pensioenen niet meer volledig kunnen indexeren. En de vrijgekomen middelen te besteden aan jongeren. Verlaag de belastingen op de laagste lonen. Meer overhouden van je eigen inspanning is meer rechtvaardigheid. Geef jongeren een groter fiscaal voordeel om zelf meer te sparen voor hun eigen pensioen. Het geeft hen een aansporing én ruimte om meer te werken, te sparen en te investeren in hun eigen toekomst.
Een land wordt namelijk niet groot door wat het vandaag uitgeeft. Wel door wat het morgen achterlaat. Het mooiste cadeau dat we de volgende generatie kunnen geven is een schone lei. Een land dat zijn facturen betaalt. Een arbeidsmarkt die loont. Een woonmarkt die bereikbaar is. Een pensioenlandschap dat eerlijk is. Maar vooral: de overtuiging dat elke generatie de plicht heeft om dit land sterker achter te laten dan ze het aantrof.