🎯 Hipotez Testi nedir? Neden “hipotez”?
Bilimde önce iddia (hipotez) kurulur, sonra veri ile sınanır. İnanç değil, kanıt konuşur.
🗂️ Ön Hatırlatma – Veri Toplama:
Örneklem çerçevesi, örnekleme yöntemi, ölçüm hataları ve uç değer kontrolleri yapılmadan test güvenilmez. Önce doğru veri, sonra istatistik.
⸻
🔬 Hipotez Testinin Aşamaları
1.Hipotezin kurulması (H₀–H₁)
•Pizzacı: “Teslim süresi 30 dakikadan kısadır.”
•H₀: μ = 30 dk (varsayılan durum)
•H₁: μ < 30 dk (tek yönlü test)
(İki yönlü mü tek yönlü mü? Sorunuzun yönüne göre seçilir.)
2.Hata payının (α) belirlenmesi
•Genelde α = 0.05.
•α = Tip I hata olasılığıdır (H₀ doğruyken reddetmek).
•Güç ve Tip II hata (β) da göz önüne alınmalı.
3.Testin yapılması
•Uygun istatistik (ör. t-testi), varsayım kontrolleri (normallik, gerekirse Welch, gerekirse nonparametrik), test istatistiği ve p-değeri hesaplanır.
4.Sonuç (Karar & Yorum)
•p ≤ α ⇒ H₀ reddedilir → H₁ desteklenir.
Pizzacı örneği: Veriler “ortalama < 30 dk” iddiasını destekliyor ✅
•p > α ⇒ H₀ reddedilemez → kanıt yetersiz.
Pizzacı örneği: “< 30 dk” iddiasını kanıtlayamadık; 30 dk civarı kabul edilir ⚖️
🧠 Not: “H₀ reddedilemez” = H₀ doğrudur demek değildir; sadece elimizdeki veriyle reddetmeye yeterli kanıt yok demektir. Güç/örneklem büyüklüğü yetersiz olabilir.
⸻
🍕 Mini Senaryo
40 siparişin ortalaması 28.5 dk, uygun varsayımlarla tek yönlü t-testi p=0.02:
•α=0.05 → H₀ reddedilir, H₁ (μ<30) desteklenir → Pizzacının “<30 dk” iddiası istatistiksel olarak desteklenmiştir.
Aynı veriyle p=0.08 çıkarsa: Kanıt yetersiz; iddiayı doğrulayamayız.
⸻
📌 Özet
•Hipotez → α → Test → Sonuç
•“Reddettik mi?” sorusunun bağlamı H₁’in yönü ile birlikte yorumlanır.
•İstatistik, kanıt gücünü sayılarla ifade eder; doğru veri ve uygun test seçimi şarttır.
#İstatistik #HypothesisTesting #pvalue #TypeIError #Research #R #SPSS #DataScience