1/2
Waarom integratie in Israël zo vaak wél slaagt, en wat Nederland daarvan kan leren??
Mijn persoonlijke verhaal.
Ik ben om een heel eenvoudige reden naar Israël verhuisd, het gevoel van welkom zijn, het thuiskomen, de gemeenschappelijkheid en de warme sociale samenleving. Het viel me al decennia op wanneer ik heen en weer reisde tussen beide landen, dat er in Israël iets bijzonders gebeurt op het gebied van integratie.
Mensen die nieuw arriveren, worden niet gezien als buitenstaanders maar als toekomstige medeburgers, als deel van een verhaal dat iedereen kent en deelt.
Het contrast met Nederland blijft voor mij groot en intrigerend.
Mijn opinie gaat niet over wie het beter doet, maar over wat we kunnen leren van succesfactoren die in Israël zichtbaar zijn, in de hoop dat Nederland hiervan kan profiteren.
Een samenleving die gebouwd is op immigratie en gedeelde verantwoordelijkheid.
Israël is vanaf de eerste dag opgebouwd door immigranten, mensen uit tientallen landen, talen en culturen die samen één nieuw thuis creëerden. Deze gedeelde basis heeft een cultuur gecreëerd waarin nieuwkomers vanzelfsprekend worden opgenomen. Iemand die de taal nog niet spreekt of iemand die hulp nodig heeft, wordt in Israël niet gezien als een administratieve last maar als iemand die erbij hoort.
In Nederland is immigratie historisch gezien nooit een collectief fundament geweest. De meerderheid van de bevolking is er niet zelf migrant, waardoor de afstand tussen nieuwkomers en gevestigde inwoners vaak groter blijft. Er ontstaat sneller een wij-zij-gevoel, omdat de samenleving niet dezelfde gedeelde migratie-ervaring kent.
Het mechanisme van integratie: taal, plicht, betrokkenheid speelt een duidelijke rol.
Israël verwacht én faciliteert integratie vanaf de eerste dag. Taalverwerving via ulpan, deelname aan de samenleving, sociale plichten en gemeenschapsleven zijn normen, geen vrijblijvende adviezen. Integratie is een gezamenlijk project, iets wat je samen doet.
Nederland werkt vooral met beleid dat sterk bureaucratisch is en veel minder sociaal ingebed.
Het stimuleren van integratie is er vaak een individuele opdracht, gekoppeld aan regels, examens en loketten. Sociale integratie volgt dan niet automatisch, omdat het emotionele welkom ontbreekt.
Het Israëlische Gemeenschapsleven is de motor van verbondenheid.
Israël kent een sterke cultuur van gemeenschapszin, waarin families, buren, vrijwilligersgroepen en lokale netwerken een rol spelen. Nieuwe immigranten worden, net als ik, automatisch opgenomen in een sociaal web, met ondersteuning vanuit gemeenten, religieuze organisaties en buurtgemeenschappen. Dat sociale vangnet is even belangrijk als economische kansen.
Nederland ervaar ik al sociaal veel formeler, individueler en terughoudender. Je mag heel correct behandeld worden, zonder je ooit écht welkom te voelen. Het is vaak niet kil bedoeld, maar het werkt volgens mij en diverse kennissen wel zo.
De positie van Arabische staatsburgers in Israël is net zo belangrijk als die van nieuwkomers.
Vaak wordt vergeten dat ruim twintig procent van de Israëlische burgers Arabisch is. Deze groep is succesvol geïntegreerd in vrijwel alle sectoren van de samenleving, zoals gezondheidszorg, onderwijs, rechtspraak, gemeenteraden en de techsector. Hoewel er uitdagingen bestaan, is de dagelijkse realiteit dat samenwerking, wederzijds respect en deelname aan de samenleving breed zichtbaar zijn. De doorsnee Israëlische Arabier en Jood leven en werken dichter bij elkaar dan vaak in Europese landen tussen bevolkingsgroepen gebeurt. Een aspect die velen niet kennen.
Dit laat zien dat integratie in Israël geen exclusief Joods fenomeen is, maar een breder maatschappelijk principe.
Waarom het verschil zo voelbaar is niet alleen voor mij maar ook voor vele niet Joodse gasten die ik ontving in Israël.
Voor mij persoonlijk is het verschil tussen beide landen vooral emotioneel.